HOME > 日本語 HOME > フェロー語のバラード > 「スクルィームスリ」対訳
{近代フェロー語(正書法)}
|
Skrímsla1.Tað var um ein halgan dag, man meg rætt um minna, bóndin fór á skógvin burt epli og aldin at finna. Viðgangur:
Tað dregur at tí myrka æli, sólin líður at fjalli, bóndin vildi fegin og fúsur heima verið til halla. 3. Tað dregur at tí myrka æli, dagurin leið at kveldi, bóndin vildi fegin og fúsur heima verið í veldi. 4.
Tað lættir í tað myrka ælið,lýsir um leið so langa, Bóndin sá á skóginum skrímslið mikið móti sær ganga. 5.
Skrímslið kom úr jørðini upp,mikið er Óðins evni, tigultalv í hendi ber og beint á bóndan stevnir. 6.
Búgvið talv í hendi barav hvíta fílabeini, so vóru teir terningar av reyðagulli reina. 7.
Risin so til orða tekur,ríkur av trølskur alvi: “Setist niður, søtin mín, vit leikum títt við talvi!“ 8.
Bóndin svaraði og segði: “ Nei,tað má ei so vera, eg havi ikki lært at leika talv ella nakra skemtan gera. “ 9. “Tú mant ljóta at leika talv, “ segði tann tussin harði, “kosta skal høvur mítt ella títt, men hvørki góðs ella garðar. “ 10. Bóndin dvaldist ei leingi tá, hann fann upp á tey ráð, hann dregur upp á seg sigurshandskar, sigur mundi hann fá. 11. Bóndin leyt tá leika talv, tó at hann treyður vildi, so fall teirra fundur út, sigurin honum fylgdi. 12. Teir telva títt, teir telva dátt, hvørki um góðs ella garðar, risin tapti lív og lund, høvur og heysin harða. 13. “ Í talvi hevur tú vunnið meg, og mant væl av gávum rósa, lova nú mær at loysa lív, sum sjálvur tú vilt kjósa. “ 14. “Lovi eg tær at loysa lív, flyt mær fram í fyrsta, virtur og vín og aldins vín og alt tað, ið lív kan lysta! 15. Tú skalt mær til hallir føra breiða borg og langa, bæði við veggir og víngarðar alla ævi standa. 16. Har skal gólv á grundum vera av hvítum marmorasteini, rævur av seigum sifrisviði, veggir av fílabeini. 17.
Har skal gólv á grundum vera,tigulstein sum tinna, takið takt við blýggi blátt, tað besta sum man kann finna. 18.
Har skulu seggja seingir síggjast,gjørdar við gólvið niðri, bæði við beð og blæur á fullar av Føniksfiðri. 19.
Har skulu seggja seingir síggjast,av dýrum dúni full, síðan alt við purpurklæði og reina reyðargull. 20. Har skal kelda kurtalig, góðan grip skal kalla, full við dýrar drykkir tá vítt um vørild alla. 21.
Har skal kelda kurtaligalla ævi renna, har skal eingin livandi til sótt ella sjúkdóm kenna. 22. Har skal eingin sjúkur verða, fyrr enn sjálvur lystir at deyða, ella eg høggi høvur av tær sum ein hund til heyg. 23. Har skal eingin sjúkur verða, fyrr enn sjálvur lystir at velja, ella eg høggi høvur av tær sum ein hund til heljar. 24. Har skal bæði matur og drekka flytast fram at borði! “ Risin vil ikki lata lív, hann játtar í hvørjum orði. 25.
Bóndin fagnar brúður blítt,hann kemur heim á kveldi: “ Vænta man eg virði mítt vaksa brátt í veldi. “ 26.
Bóndans kona til orða tekur,tók so sárt at gráta: “ So man skrímslið skiljast við teg, tú mant lívið láta. “ 27.
Bóndin sovnar allvæl fastblítt á brúðar armi. Risin sankar gullið saman troyttur og tungur av harmi. 28.
Skrímslið fór bæði um sjógv og sand,dalir og førslu fjøll, hann flutti borg í bóndans garð við góðs og gripum øll. 29.
Hann mundi honum til hallar førabreiða borg og langa, bæði við veggir og víngarðar alla ævi standa. 30. Hann mundi honum til hallar føra tað var ið tað fyrsta, virtur og vín og aldins vín og alt tað, ið lív kan lysta! 31. Har mundi gólv á grundum vera av hvítum marmorasteini, rævur av seigum sifrisviði, veggir av fílabeini. 32. Har mundi gólv á grundum vera, tigulstein sum tinna, takið takt við blýggi blátt, tað besta sum man kann finna. 33.
Har mundi seggja seingir síggjast,gjørdar við gólvið niðri, bæði við beð og blæur á fullar av Føniksfiðri. 34.
Har mundi seggja seingir síggjast,av dýrum dúni full, síðan alt við purpurklæði og reina reyðargull. 35. Har mundi kelda kurtalig, góðan grip skal kalla, full við dýrar drykkir tá vítt um vørild alla. 36. Har mundi kelda kurtalig alla ævi renna, har mundi eingin livandi til sótt ella sjúkdóm kenna. 37.
Har mundi bæði matur og drekkaflytast fram at borði, risin vildi ei missa lív, hann helt væl síni orð. 38. Bóndin kemur út árla morgun, glaður fyri uttan vanda, hann sær eina stóra borg fyri sínum durum standa. 39. Bóndi kemur út árla morgun, sær sær einki at meini, risin treiv um hansara lær, hann klóraði hann inn at beini. 40.
Bóndin kemur út árla morgun,alt fyri uttan sút, risin treiv í hansara kvið, so indrini hingu út. 41.
Bóndin liggur á grønum vølli,mestur er hann deyður, teir studdu hann inn á borgina, hann kendi tá ikki til neyð. 42. Bóndin heilsaði brúður blítt, tá hann kom heim á kveldi: “Her eru konggar, tíggju og tólv, ið minni hava makt og veldi. “ 43.
Bóndin er bæði fegin og blíður,mildur av gævuleiki, tað eru kongar, tíggju ella tólv, minni hava ráð og ríki. 44. Bóndans kona er búgvin við barn, ber skrúður og skarlak reyð: “Eg eri tí rædd av risans ráðum, hann troyggjar á bóndans deyð. “ 45. Bóndin hevur alt ið lív kann lysta, bæði úti og inni, troyttast man nú tungan mín, eg skemti ei longur á sinni. ― 『Corpus Carminum Færoensium (フェロー歌集大成)』 第 90 バラード。 (Hentze の1819年収集歌 第 4 より)
{H. C. Lyngbye による音写的表記}
|
Skrujmsli Rujma1.Teâ veâr um ajn aarla Morgun, Mee man rat um Minna, Bondin four aa Skogvin burt, Æpli o Aldan eât finna. Stevi.
2.
Teâ drevur eât tuj mirka Eâli, Soulin lujur aa Fjadli, Bondin vildi fejin aa fûsur Hajma vera tiil Hadla. 3.
Teâ drevur eât tuj mirka Eâli, Deâvurin laj eât Qvöldi, Bondin vildi fejin o fûsur Hajma vera uj Veldi. 4. Teâ lujsir uj teâ mirka Eâli, Lujsir um Laj so langa, Bondin saa aa Skogvin Skrujmsli, Mikjil mout seâr ganga. 5.
Skrujmsli koom ûr jörina up, Mirjil um Ouvans Evni, Tijil Talv uj Hendi beâr, O bajnt aa Bondin stevnir. 6.
Tijil Talv uj Hendi beâr Eâv qvujta Elfinbajni; So vouru tajr Terningar Eâv rejar Gudli rajna. 7.
Risin so tiil Orar tekur, Rujkur eâv trelskum Alvi: Sedist niur, Söti mujn, Viit lajkum tujt vi Talvi. 8.
Bondin sveâraji o seji Naj, Teâ man aj so vera, Ee heâvi ikkji lart eât lajka Talv, Idla neâkra Skjemtan gjera. 9.
Tû manst ljouta aa Lajka Tavl, Seji tan Thussin heâri; Kosta skeâl Hövur mujt idla tujt, Qvörkji Gous, aj Geârar. 10.
Bondin stendur aa grönari Vödli, Han fann up aa tej Raa; Han drevur up sujnun Sijurshanskar Sijur vildi han faa. 11. Bondin leât taa lajka Tavl, Houast han trejur vildi, So fedl tajrra Findi aa, Eât han fek Sijur - Skjildri. 12. Hesir Theknar talva tujt, Qvörkji um Gous, aj Geârar, Risin misti Lujv o Lund, Hövur o Heisi heâra. 13. Uj Talvi hevur tû vunni mee, O man veâl eâv Gavun rousa; Lova nû meâr eât lojsa Lujv, Sum sjaalvur tû viil kjousa. 14.
Lovi Ee teâr eât lojsa Lujv, Taa fliid meâr fram uj fista Virt o Vujn o Aldansvujn, Alt teâ, uj Lujv kan lista. 15. Tû skeâl meâr tiil Hadlar föra Braja Borg o langa, Båaji vi Virt o Vujngeârar, Adla Eâvi standa. 16. Heâr skeâl Gölv eâv Grundun vera Tijilstajn sum Tidna, Teâkji takt vi Blujkkji blaat, Teâ besta sum man kan finna. 17.
Heâr skeâl Gölv aa Grundun vera Eâv qvujtum Marmorastajni, Rævur eâv sajum Sidris Viji, Veggjar eâv Fujlabajni. 18.
Heâr skulu Seggja Saangjir sujggjast, Gjordar vi Gölvi niri, Båaji vi Blæum o Bordum aa, O fudlar eâv Fenixfiri. 19.
Heâr skulu Seggja Saangjir sujggjast Eâv Sveâna Dujni Fudl; Sujan alt vi Purpurkleâir, O rajna rejar Gudl. 20. Heâr skeâl Kjedla kurtali, Gouvan Grip skeâl kadla, Fudl vi dujri Drikkji taa Vujt um Vörild adla. 21.
Heâr skeâl Kjedla kurtali So vujt um Vijir renna, Heâr skeâl aagjin Livandi Tiil Sût idla Sjukdom kjenna. 22. Heâr skeâl aangjin sjukur vera, Firinn sjaalvur lister eât deja, Idla Ee höggji Hövur eâv teâr, Sum ajn Hund tiil Hej. 23.
Heâr skeâl aangjin sjukur vera Firinn sjaalvur listir eât vellja; Idla Ee höggji Hövur eâv teâr, Sum ajn Hund tiil Helja. 24. Heâr skeâl båaji Meâtur o Drekka Flidast fram aa Bori. - Risin viil ikkji leâta Lujv, Han jaattur uj qvörjun Ori. 25. Bondin fagnar Bruvur blujt, Han kjemur hajm aa Qvöldi: Vanta man Ee Viri mujt Vaxa braat uj Veldi. 26.
Bondans Kona tiil Orar tekur, Touk so heârt eât graata: So man Skrujmsli skjiliast vi tee, Tû manst Lujvi laata. 27. Bondiu sovnar alveâl fast, Bjujt aa Bruar Armi, Risin savnar Gudli seâman, Trojttur o Tungur eâv Harmi. 28.
Skrujmsli four båaji um Sjegv o Sand, Deâlir o færsli Fjödl, Han flutti Borg uj Bondans Geâr Vi Gous o Gripun öld. 29. Han mundi honun tiil Hadlar föra, Teâ veâr uj teâ fista, Virt o Vujn o Aldansvujn, Alt uj Lujv kundi lista. 30. Han mundi honun tiil Haldar föra Braja Borg o Langa, Båaji vi Virtur o Vujngeârar, Adla Eâvi standa. 31. (Heâr mundi Gölv aa Grundun vera ) (Tijilstajn sum Tidna, ) (Teâkji takt vi Blujkkji blaat, ) (Teâ besta sum man kan finna. ) 32. Heâr mundi Gölv aa Grundun vera Eâv qvujtum Marmorastajni, Rævur eâv sajum Sidris Viji, Veggjar eâv Fujlabajni. 33.
Heâr mundi Seggja Saangjir sujggjast, Gjordar vi Gölvi niri, Båaji vi Blæum o Bordum aa, O fudlar eâv Fenixfire. 34.
Heâr mundi Seggja Saangjir sujggjast, Eâv Sveâna Dujni fuld, Sujan alt vi Purpurkleâir, O rajna rejar Gudl. 35.
Heâr mundi Kjelda kurtali, Gouvan Grip skeâl kadla, Fudl vi dujrar Drekkjir taa Vujt um Vörild adla. 36. Heâr skeâl Kjelda kurtali Vujt um Vijir renna, Heâr mundi aangjin Livandi Tiil Sût idla Sjukdom kjenna. 37.
Heâr mundi båaji Meâtur o Drekka Flida see fram aa Boor. - Risin vildi aj leâta Lujv, Han helt veâl sujni Oor. 38. Bondin kjemur ût aarla Morgun, Hleâvur foruttan Vanda, Han seâr ajna stoura Borg Firi sujnun Durun standa. 39. Bondin kjemur ût aarla Morgun, Seâr see aankjiaa Majni; Risin trajv um hanfara Leâr, Han klouraji han inn eât Bajni. 40. Bondin kjemur ût aarla Morgun, (Alt foruttan [sût],) (Risin trajv uj hanfara [Kvi],) (So [Indrini hingu] ût) 41. Bondin stendur aa grönun Vödli, Mestur eer han o dijur, Tajr studdu han inn uj Borgjina, Han kjendi aj tiil Nej. 42. Bondin hajsaji Bruvur blujt, Taa han koom hajm aa Qvöldi: Teâ eru Kongar tujggju idla tölv, Minni heâva Magt o Völdi. 43. Bondin err båaji fejin o blujur, Mildur eâv Javnalujkji: Teâ eru Kongar tujggju idla tölv, Minni heâva Raa o Rujkji. 44. Bondans Kona eer bygvin vi Badn, Skruvur aa Skeârlak rej: Ee eri tou rædd eâv Risans Raavun, Han trojggjar aa Bondans Dej. 45. Bondin hevur alt uj Lujv kan lista, Båaji ûti o inni. - Trojttast man nû Tunga mujn, Ee skjemti laangur aa Sinni. ― Hans Christian Lyngbye 編著 『Færøiske Qvæder om Sigurd Fofnersbane og hans Æt (ファヴニル殺しのシグルズとその
{拙訳} [β版]
|
「
1. | ||||||||||||||||||
| { |
冬は消え入り、夏は来たり、 大地は、いと 美しき木の実 |
脚注:
註1
* ある早朝の..−正表記版では、「ある祭日のことじゃった」となっている。
* 百姓どん−「ベンディ」 bóndi は、古ノルド語でも「百姓、農夫」の意味だが、多くの場合は「庄屋、豪農」をさす。
-n は定冠詞。
* 木の実―「アルディン」 aldin という語は、木の実も、果実(サンザシなど?)も含まれる。
英訳では、"mast"とされ、これはブナの実(ブナグリ)をさすことが多いが、広義にはドングリ、ツルバミ、ハシバミなども含む。
[BACK]
註2
* 郷里−北欧の巨人の里は「ヨートゥンヘイム」などと呼ばれて、「ヘイム」が故郷を指すことは知られると思うが、フェロー読みは
「ハイム」。
[BACK]
註4
*
註5
* オーヴィン―オーディン神のこと。フェロー読みだと、「オーヴィン」、「オーウィン」あたり。
(正表記フェロー語 Óðin, 音写表記フェロー語 Ouvin, 所有格 Ouvans, 対格 Ouvan)
* エヴニィ― フェロー語 evni は、古アイスランド語 efni にあたる。これは「物」、「質」、「気質」、「器量」、その他の意味があるが、「オーディン的な力量を豊富にもっていた」つまり「魔術をよくした」ととれる。
*
註6
* さいころ―フェロー語 terningar [複数形]。古アイスランド語 teningr [単数形]にあたる。ただし、英訳では
「将棋の駒」と解してあるようだ。
[BACK]
註7
*
*
* 可愛い―フェロー語 søti 古アイスランド語 sœtr 英語 sweet.
*
註9
* 巨人―フェロー語 「トゥス」 Thuss 古アイスランド語 「スールス、スース」þurs, þuss. 「巨人、人食い鬼(ogre)、怪物(monster)」。
[BACK]
註12
* (誤訳/訂正)石頭と
註16
* 最終的には、TJATSI サイトと同じく、Henze 版のテキストにしたがうことに決めた。Lyngbye のバージョンとは第16-17節が、入れ替わっているが、Lyngbye はしばしば、順番の差し替えや編集などをおこなったとのことだ。
* 屋根―この第17節では、「レーヴル」フェロー語 Rævur; 古アイスランド語 ræfr, rjálfr ráfr; 英語 roofだが、その前の第16節だと「タクト」フェロー語 Teâkji 古アイスランド語þak; ドイツ語 Dach; 英語 thatch.
* 象牙 正表記フェロー語のテキストでは統一しているが、Lyngbye の収集したテキストだと、「象牙」の表現が2種類ある。
第6節では「エルフィンバイン」 Elfinbajn で、ドイツ語で象牙をさす Elfbein に近似する言葉だが、
しかし第17節では「フゥイラバイン」 Fujlabajni で、古アイスランド語 fílsbein 「フィールスベイン」に近い言葉である。
[BACK]
註18
*
* 寝台― フェロー語「サインジル」seingir または「サーンジル」 Saangjir ;古アイスランド語
「セーングル」 sængr, sæing (古形) 。「ベッド」の意。
* 掛布団― フェロー語 blæum (与格), 古アイスランド語 blæja 「きめこまかな錦布」、「掛け布団」、「遺骸布」。これは両方のバージョンのテキストに共通している。「敷布団」のほうは、かたや Lyngye のテキストでは Bordum (与格), 古アイスランド語 borð =「板、テーブル等」なので、「敷板」と取れるだろう。Henze のテキストでは、beðr つまり「ベッディング、マットレス、敷布団」。英訳では"pillow"(枕) となっていたが、自由訳ではないかと思う。
[BACK]
註21
* 噴泉―つまりこれは魔法の神泉であって、さまざまな美味な飲物が湧くばかりでなく、
不死の万薬の効果がある。
* 永遠に涌き流れ−Henze版では、こうだが、Lyngbye 版では「森より湧き流れ」となっている。
[BACK]
註24
* 肉林―フェロー語 Meâtur, 古アイスランド語 matr, 英語の "meat"と同源だが、「肉、食べ物」の意。
ちなみにフェロー語で「肉」は、kyøt "チョート"という。フェロー語・古アイスランド語 drekka も英語 "drink"と同源・同義語。
[BACK]
註29
* 二つのバージョンでは、なぜか第29節と第30節が入れ替わりになっている。
[BACK]
註36
* 永遠に涌き流れ−Henze版では、こうだが、Lyngbye 版では「森より湧き流れ」となっている。第21詩節に同じ。
[BACK]
註41
* 打ち臥し−Henze 版ではこのように倒れてしまうが、Lyngbye 版では「立ちつくし」ている。
[BACK]
訂正
*(註1) böndi(×)→bóndi 入力ミス
*(第6節) 「さいころ(複数)」の発音は、テルニンガルでなくテドニンガルが正しい。(再訂正): テルニンガルが正しい。
(フェロー語スレッドより/批評2 さん:)
例えば筆者はterningar(テルニンガル、さいころ[複])の発音を わざわざテドニンガルに訂正している。ところがこの単語はrnの綴りを 原則的な[dn]ではなく[rn]と発音する例外であって、辞書にも 発音例外の注記が付されており、Lyngbyeの音写的表記でも Terningarと正しく音写されている。Lyngbyeは[dn]と発音されるrnを dnで表記しているから、注意して音写的表記を分析すれば terningarが例外的な発音を持つことが読み取れるようになっている。
*(第12節)
(誤訳)
巨人は、命と魂を失った(フェロー語スレッドより/批評2 さん:)
隠れ家 と〔 〕 荒野 も失った。〔 〕
. .この単語[høvur]は古アイスランド語の höfuð に対応するもので、単数主格・対格 høvur, 与格 høvdi, 属格høvuðs, 複数主格・対格 høvur, 与格høvdum, 属格 høvdaと極めて例外的な曲用をする中性名詞である。 一方、heysur はおどけた言葉でここでは høvur と同じ意味で用いられ、 ein harður heysurの成句表現で我慢強い者を指すが、ここでは 「頭」を強調する以外の意味を持たないといってよい。
*(註16) 「レーヴ」→「レーヴル」。主格の語尾はおとさないことにした。
*(第12節) 黄金の発音は グル→グドル/グトル
*(註24) 肉=kjøt "チョート"を追加。
*くどいので
HOME > 日本語 HOME > フェロー語のバラード > 「スクルィームスリ」対訳